1. Ana Sayfa
  2. Uncategorized
  3. Kötü Niyet Tazminatı Nedir?

Kötü Niyet Tazminatı Nedir?

kötü niyet tazminatı

Kayıt içi çalışılan her iş kolunda işçiyle işveren arasında bir sözleşme imzalanır. Kötü niyet tazminatı, bu sözleşmenin işçi aleyhine haksız bir şekilde feshedilmesiyle ortaya çıkar.

İşçi, haksız yere işten çıkarıldığında kötü niyet tazminatı hakkından yararlanabilir fakat birçok çalışan bu haktan habersizdir.

En az kıdem ve ihbar tazminatı kadar bilinmesi gereken bu konuyu gelin, birlikte inceleyelim.

Kötü Niyet ve İspat

Kanunda hangi hâllerin kötü niyet kapsamı içinde olduğu belirtilmese de örnek olarak şunlar verilebilir:

— İşçinin sendika üyeliği,

— Cinsiyeti,

— Cinsel yönelimi,

— Gebelik, doğum,

— İşveren aleyhine şahitlik yapması,

— İşverene dava açması ya da ondan şikâyetçi olması gibi nedenleri öne süren işverenin, iş sözleşmesini feshetmesi kötü niyetle fesih içerisinde yer alır.

Bununla beraber iş sözleşmesini fesheden işveren, gerekçesini haklı nedenlere dayandırmaya çalışarak kötü niyet tazminatına neden olmaktan kaçınacaktır.

Yani saydığımız fesih sebepleri, işverence kolay kayda düşülmez ama işçiye hissettirilir.

Burada önemli ayrıntı, sözleşme feshinin bu sebeplerden biri ya da birkaçıyla olduğunu ispat etme yükümlülüğünün işçide oluşudur.

Kötü niyet tazminatından yararlanmak isteyen işçi için bu zorunludur.

kötü niyet tazminatı nasıl hesaplanır

Kötü Niyet Tazminatına Giden Süreç

Öncelikle bu hakkın devreye girmesi için şu 4 önemli şart söz konusu:

— Sürekli olarak o işte çalışmak

— İş güvencesinden mahrum olmak,

— Belirsiz süreli iş sözleşmesinin olması,

— Sözleşmenin, işverence kötü niyetle feshedilmesi

Son 2 şarta değinmiştik, ilk 2 şartı inceleyelim:

Sürekli çalışmak: İş Kanunu’na göre “En çok 30 iş günü süren işlere süreksiz iş, bundan daha fazla devam edenlere sürekli iş” deniyor.

İş güvencesinden mahrum olmak; 30 kişiden daha az işçisi olan bir iş yerinde 6 aydan daha az kıdemi olan işçi, iş güvencesinden yoksundur.

Kötü Niyet Tazminatı Nasıl Belirlenir?

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesinin içinde geçen belirsiz süreli iş sözleşmesinin fesih süreleri şöyle belirtilmiştir:

“a) İşi 6 aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak 2 hafta sonra,

b) İşi 6 aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak 4 hafta sonra,

c) İşi 1 buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak 6 hafta sonra,

d) İşi 3 yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak 8 hafta sonra…”

(*İş Kanunu’na göre, ödeme için bildirimden sonrası için belirlenen sürenin 3 katı kadar tazminat söz konusudur.)

Tazminat Miktarı

İşçinin çalışma süresine göre;

— 6 aydan daha az süre çalışmış işçi için: 1.5 aylık,

— 6 ay ile 1.5 yıl arasında çalışmış için: 3 aylık,

— 1.5 yıl ile 3 yıl arasında çalışmış için: 4.5 aylık,

— 3 yıldan fazla çalışmış içinse 6 aylık brüt ücret tutarında kötü niyet tazminatı ödenir.

Ayrıca işverenin, işçisi için belirlediği giyim-yiyecek ve sair ek ödemeler de bu tazminata eklenir.

Sözleşmeyi İşçi Feshedebilir mi?

Dikkat edildiğinde konuyu incelerken sözleşmenin işveren tarafından feshi üzerinde durduk.

Peki, sözleşmeyi işçi feshederse kötü niyet tazminatı devreye girebiliyor mu?

İş Kanunu, iş sözleşmesini kötü niyetli fesheden tarafı işveren olarak görür, işçininse böyle bir girişimde bulunmasını kabul etmez.

İhbar Tazminatıyla Kötü Niyet Tazminatının Farkı

Kötü niyet tazminatından daha çok bilinen ihbar tazminatının en önemli farkı iş güvencesinden yararlanan işçiler için geçerli olmasıdır.

İş güvencesini hatırlatmak gerekirse;

30 veya daha fazla işçi çalıştıran iş yerlerinde en az 6 aylık kıdemi olan bir işçi iş güvencesine sahiptir.

İhbar tazminatının söz konusu olması için de bazı şartlar gereklidir.

Sözleşmenin işçi tarafından feshedilmesi, işverenin, deneme süreci içinde yaptığı fesih ve İş Kanunu’nun 25. maddesinde belirtilen

— Sağlık,

— Ahlâk ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller ve benzerleri,

— Zorlayıcı sebeplerden ötürü fesih sonucunda ihbar tazminatı ödenmemektedir.

tazminat nasıl alınır

Sendikal Tazminat Kötü Niyetin İçinde mi?

İşçi, sendikal faaliyetleri ya da sendika üyeliğinden ötürü sözleşme feshine maruz kalmışsa durumu ispat etmesi hâlinde sendikal tazminata hak kazanabilir.

Sendikal tazminat da kötü niyet tazminatı içinde yer aldığı için 2 farklı hak söz konusu değildir.

Mahkeme, mağdur işçinin hem sendikal hem de kötü niyet tazminatına hak kazandığını hükmedemez.

İşe İade Davası ve Kötü Niyet Tazminatı

İş güvencesine sahip işçiler için geçerli olan işe iade davası, konu ettiğimiz kötü niyet tazminatı hakkına sahip olan işçiler için geçerli değildir.

İşe iade davasının da kıdem ve ihbar tazminatı gibi çokça konuşulmasına karşılık iş güvencesinden mahrum olmasından ötürü işe iade davası açamayan işçiler için kötü niyet tazminatı devreye sokulabilir.

Tazminattan Vergi Kesilir mi?

Gelir Vergisi Kanunu’nun 25. Maddesine göre kötü niyet tazminatları vergiden muaftır. Sadece damga vergisi kesintisi olur.

Kötü Niyet Tazminatında Zaman Aşımı

Kötü niyet tazminatı hakkından sözleşme feshinden itibaren 5 yıl içinde yararlanılabilir. Bu süreden sonrası zamanaşımına uğramaktadır.

Sonuç:

Hiçbir işçinin bu ve benzer durumlarla karşılaşmasını istemeyiz.

Hukuk kuralları, adaletin sağlanmasını insanların insafına bırakmamak için vardır.

Adaletli bir çalışma ortamının sağlanması için hem işçilerin hem de işverenlerin haklarını bilip ona göre davranması büyük önem taşır.

Unutmayalım, yasalar, zoru, kolay etmek için vardır. Kolayı, zorlaştıransa hak gözetmeyen insanın davranışlarıdır.

Kanun maddelerini bilmeseniz de işinizde, alışverişinizde ve yaşamınızın her anında adaleti gözetip haklara riayet etmenizi, hakkınızın alınmasına da göz yummamanızı dileriz.

Click to rate this post!
[Total: 1 Average: 5]
Yorum Yap

Yorum Yap